Do pierwszego kontaktu w sprawie podpisu często wystarczy opis dokumentu i informacja, czym dysponujesz. Właściwe badanie może jednak wymagać dostępu do papierowego oryginału. Dlatego już w zapytaniu zaznacz, czy masz oryginał, skan, kserokopię czy zdjęcie przesłane przez inną osobę. Ta różnica wpływa na zakres możliwej analizy i sposób sformułowania wniosków.
Najpierw wskaż konkretny zapis i pytanie
Dokument może zawierać kilka podpisów, parafy na kolejnych stronach i ręczne dopiski. Podaj, który element budzi wątpliwość, na której stronie się znajduje oraz z czyim pismem ma zostać porównany. Pomocny opis brzmi: „podpis w polu pożyczkobiorcy na ostatniej stronie umowy”. Samo zdanie „proszę sprawdzić umowę” pozostawia zbyt wiele możliwych kierunków badania.
Wyjaśnij również, czy pytanie dotyczy wykonawcy podpisu, przerobienia dokumentu czy sposobu umieszczenia obrazu podpisu w pliku. Ustalenie, kto wykonał zapis, i ustalenie, jak znalazł się on na danym dokumencie, mogą wymagać odmiennych czynności.
Co daje dostęp do oryginału?
ENFSI zaleca badanie oryginalnych dokumentów, gdy jest to możliwe. Kopia może ograniczać ocenę jakości linii i innych cech wykonania zapisu. Wytyczne dopuszczają jednak pracę z materiałem nieoryginalnym, z uwzględnieniem jego ograniczeń. Sam fakt posiadania skanu nie przesądza więc ani o przydatności materiału, ani o możliwości uzyskania jednoznacznej odpowiedzi. [1]
Jeżeli oryginał znajduje się w aktach, w banku lub u drugiej strony, napisz o tym od razu. Nie musisz najpierw zdobywać go za wszelką cenę. Można rozpocząć od ustalenia, jakie pytania da się ocenić na podstawie dostępnej kopii i czy dalszy etap będzie wymagał udostępnienia oryginału w uzgodnionym trybie.
Jak opisać skan lub zdjęcie?
Przed przesłaniem pliku przygotuj krótką informację o jego pochodzeniu:
- kto i kiedy wykonał skan lub zdjęcie, jeżeli to wiadomo;
- czy odwzorowanie wykonano bezpośrednio z oryginału;
- czy plik obejmuje cały dokument i wszystkie strony;
- czy obraz był przycinany, poprawiany, drukowany lub ponownie skanowany;
- czy istnieje wcześniejszy plik o lepszej jakości.
Jeśli otrzymałeś tylko fragment strony, zachowaj go, a jednocześnie ustal możliwość otrzymania pełnego odwzorowania. Nie powiększaj obrazu programem, który domalowuje szczegóły. Wskaż nazwę pliku w wiadomości i opisz kwestionowane miejsce słowami. Oznaczenia, strzałki i komentarze można przygotować w osobnej kopii poglądowej, zachowując plik otrzymany ze źródła.
Podpis na obrazie nie wyjaśnia całej historii dokumentu
NIST zwraca uwagę na możliwość przenoszenia obrazów podpisów pomiędzy dokumentami. Nawet podobieństwo zapisu do podpisów danej osoby nie odpowiada automatycznie na pytanie, czy podpisała ona właśnie ten dokument. Zakres wniosków trzeba odnieść do badanego materiału i postawionego pytania. [2]
Przykładowo: masz PDF umowy przesłany e-mailem i wcześniejsze papierowe dokumenty z podpisami. W zapytaniu warto rozdzielić dwa zagadnienia: porównanie widocznego podpisu oraz ocenę możliwości zbadania pliku. Podaj, czy zachowała się wiadomość, do której załączono dokument. Nie deklaruj, że PDF stanowi skan papierowego oryginału, jeżeli nie znasz sposobu jego powstania.
Podpis z tabletu wymaga osobnego ustalenia
W niektórych systemach podpis składany rysikiem jest zapisywany razem z danymi opisującymi przebieg ruchu. Wydruk lub zwykły obraz podpisu może tych danych nie zawierać. Instytut Ekspertyz Sądowych opisuje badania podpisów biometrycznych jako odrębny obszar, łączący analizę zapisu z analizą zarejestrowanych danych. [3]
Podaj nazwę systemu lub instytucji, w której składano podpis, oraz format dostępnego pliku. Nie trzeba samodzielnie instalować programów ani eksportować kolejnych wersji. Sposób udostępnienia materiału ustala się po rozpoznaniu jego rodzaju.
Co uzgodnić przed przekazaniem dokumentu?
Ustal listę przekazywanych pozycji, sposób potwierdzenia odbioru oraz zwrotu oryginałów. Przechowuj je w dotychczasowym stanie; nie dodawaj dopisków w sąsiedztwie podpisu. Do pierwszej wiadomości dołącz opis dostępnego materiału, pytania i istotny termin. Skontaktuj się w sprawie wstępnej oceny dokumentu.
Źródła
- ENFSI, Best Practice Manual for the Forensic Handwriting Examination, wydanie 4, 2022, załącznik 3, pkt 9.3; załącznik 4, pkt 4.2.4.
- NISTIR 8282R1, Forensic Handwriting Examination and Human Factors, 2021, rozdział 1.2.7.
- Instytut Ekspertyz Sądowych, Pracownia Badania Pisma Ręcznego i Dokumentów, zakres ekspertyz podpisów biometrycznych.
Data dostępu do źródeł: 23.10.2026.